Świadectwo fitosanitarne na eksport krok po kroku

Szkodniki magazynowe to owady i roztocze, które żerują na składowanym ziarnie, nasionach i przetworach zbożowych. Powodują ubytek masy towaru, zanieczyszczają go i obniżają jego jakość i wartość¹. Fumigacja jest jedną z metod ich zwalczania, ale nie każdego szkodnika i nie w każdych warunkach zwalcza się ją tak samo. Wyjaśniamy, które gatunki są najgroźniejsze, czym różnią się szkodniki pierwotne od wtórnych i przeciwko którym gatunkom zarejestrowano w Polsce fumiganty.

Szkodniki pierwotne i wtórne

Szkodniki magazynowe należą do czterech rzędów: chrząszczy, motyli, roztoczy i gryzków. Z praktycznego punktu widzenia ważniejszy jest jednak podział na szkodniki pierwotne i wtórne. Szkodniki pierwotne uszkadzają całe, zdrowe ziarno. Należą do nich m.in. wołek zbożowy (Sitophilus granarius), wołek ryżowy (Sitophilus oryzae), kapturnik zbożowiec (Rhyzopertha dominica), skórek zbożowy (Trogoderma granarium), mklik mączny (Ephestia kuehniella) i omacnica spichrzanka (Plodia interpunctella)¹.

Szkodniki wtórne nie uszkadzają całego ziarna, ale korzystają z ziarna uszkodzonego wcześniej przez szkodniki pierwotne. Należą do nich roztocze, spichrzel surynamski (Oryzaephilus surinamensis) i trojszyki (Tribolium)¹. Obecność szkodników wtórnych jest więc często sygnałem, że w partii ziarna działają już szkodniki pierwotne.

Wołek zbożowy i kapturnik zbożowiec

Wołek zbożowy i kapturnik zbożowiec zalicza się do najgroźniejszych szkodników pierwotnych w Polsce i na świecie. Badanie przeprowadzone na Uniwersytecie Warmińsko-Mazurskim wskazuje, że kapturnik zbożowiec może w klimacie umiarkowanym stać się groźniejszy od wołka. Według przytaczanych tam danych larwy i postacie dorosłe kapturnika zjadają w ciągu życia średnio 154 mg ziarna pszenicy, a wołka 86 mg¹.

W tym samym doświadczeniu, prowadzonym w temperaturze 28 °C i przy wilgotności względnej powietrza 70%, największy ubytek masy ziarna jęczmienia wystąpił wtedy, gdy kapturnik miał przewagę liczebną nad wołkiem. Kapturnik zwykle tworzył też liczniejsze populacje potomne¹. Dla praktyki magazynowej ma to znaczenie, bo kapturnik zbożowiec jest jednocześnie gatunkiem z najszerzej udokumentowaną odpornością na fosforowodór, stwierdzoną w Azji, Australii, Brazylii i Ameryce Północnej².

Przeciwko którym gatunkom zarejestrowano fumiganty

Środki ochrony roślin z fosforkiem glinu i fosforkiem magnezu są w Polsce zarejestrowane do zwalczania 11 gatunków: strąkowca grochowego, wołka zbożowego, omacnicy spichrzanki, mklika, wołka ryżowego, spichrzela surynamskiego, rozpłaszczyka rdzawego, trojszyka gryzącego, trojszyka ulca, a także karczownika ziemnowodnego i kreta. Stosowanie ich przeciwko innym organizmom jest niezgodne z przepisami³.

Inaczej wygląda lista dla pustych pomieszczeń. Etykieta ProFume z fluorkiem sulfurylu obejmuje zabieg w pustych pomieszczeniach przeznaczonych na ziarno i produkty zbożowe, wymierzony w 14 gatunków, wśród których są m.in. omacnica spichrzanka, mklik mączny, wołek zbożowy, wołek ryżowy i kapturnik zbożowiec⁴. Przed zabiegiem warto więc ustalić, jaki gatunek żeruje w partii towaru lub obiekcie, bo od tego zależy dobór środka.

Co z tego wynika dla fumigacji

Szkodniki pierwotne rozwijają się wewnątrz ziarna, gdzie nie dociera ciecz z opryskiwacza, a gaz przenika przez całą masę towaru. Dlatego fumigacja zboża pozwala dotrzeć do stadiów rozwijających się w ziarnie. Jej skuteczność zależy jednak od szczelności obiektu i długości ekspozycji: przegląd badań nad odpornością wskazuje, że nieszczelne magazyny i zbyt krótkie zabiegi pozwalają przeżyć owadom odpornym, a jaja i poczwarki są mniej wrażliwe na fosforowodór niż larwy i postacie dorosłe². Więcej piszemy we wpisie o odporności owadów na fosforowodór.