ProFume (fluorek sulfurylu): zastosowanie, dawkowanie i bezpieczeństwo

ProFume to nazwa handlowa fumigantu z fluorkiem sulfurylu, sprzedawanego w butlach jako sprężony gaz. W Polsce jest zarejestrowanym środkiem ochrony roślin, przeznaczonym wyłącznie dla użytkowników profesjonalnych po szkoleniu z fumigacji. Etykieta dopuszcza go do czterech ściśle określonych zastosowań: od pustych magazynów zbożowych po kłody i drewniane opakowania w zabiegach kwarantannowych.

Na tej stronie opisujemy, czym jest ProFume, do czego można go stosować w Polsce, jak oblicza się dawkę, jakie wymogi bezpieczeństwa obowiązują przy zabiegu i czym różni się jego sytuacja prawna od produktów biobójczych z tą samą substancją. Ogólne informacje o metodzie znajdziesz na stronie o fumigacji.

Czym jest ProFume

ProFume to środek owadobójczy w postaci sprężonego gazu, zawierający 994 g fluorku sulfurylu w kilogramie produktu. Gaz jest bezbarwny, bezwonny i pozbawiony smaku, więc jego obecności nie da się wyczuć zmysłami. Według klasyfikacji IRAC fluorek sulfurylu należy do grupy 8A, czyli niespecyficznych inhibitorów procesów metabolicznych, a efekt zabiegu może być widoczny dopiero po kilku dniach¹.

Posiadaczem zezwolenia jest belgijska spółka Douglas BLG. Zezwolenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi nr R-22/2020wu wydano 5 czerwca 2020 r., a ostatnio zmieniono decyzją nr R-304/2026d z 20 maja 2026 r. Butle napełnia wyłącznie posiadacz zezwolenia i to jemu zwraca się puste opakowania. Etykieta podaje też, że potencjał tworzenia efektu cieplarnianego fluorku sulfurylu (GWP100) wynosi 4630, a zawartość jednej butli odpowiada 262,5 t ekwiwalentu CO₂¹.

Do czego ProFume jest dopuszczony w Polsce

Etykieta określa cztery zastosowania, a dla każdego z nich maksymalną dawkę, czas ekspozycji i stężenie. Dawkę wyraża się jako iloczyn stężenia i czasu (CTP) w g·h/m³¹.

Zastosowanie	Cel	Maks. dawka (CTP)	Maks. stężenie	Warunki
Puste pomieszczenia na ziarno i produkty zbożowe (budynki, kontenery, statki)	14 gatunków szkodników magazynowych, m.in. wołek zbożowy, wołek ryżowy, kapturnik zbożowiec	1500 g·h/m³	128 g/m³	do 48 h, maks. 2 zabiegi w ciągu 12 miesięcy
Ziarno kakaowca w magazynie	szkodniki owadzie	750 g·h/m³	128 g/m³	do 48 h, 1 zabieg w ciągu 12 miesięcy
Kłody, drewno sztauerskie, drewniany materiał opakowaniowy	organizmy kwarantannowe	1095 g·h/m³	104 g/m³	temperatura co najmniej 16 °C, 1 zabieg
Ładunki morskie nieprzeznaczone do konsumpcji ani na paszę	organizmy kwarantannowe	440 g·h/m³	51 g/m³	do 24 h, temperatura co najmniej 10 °C, 1 zabieg

Ważne są dwa szczegóły. Po pierwsze, w przypadku zboża etykieta dotyczy pustych pomieszczeń przeznaczonych na ziarno i produkty zbożowe, a nie samego składowanego ziarna. Do fumigacji składowanego ziarna stosuje się środki z fosforkami, które uwalniają fosforowodór. Po drugie, dawki kwarantannowe i przed wysyłką wolno stosować wyłącznie do tych celów, a przy ładunkach morskich, np. do Australii i Nowej Zelandii, zabieg mogą wykonać tylko podmioty zatwierdzone przez kraj przywozu¹. Więcej o wymaganiach dla ładunków piszemy na stronie o fumigacji eksportowej.

Jak oblicza się dawkę i dozuje gaz

Dawki ProFume nie ustala się na oko. Etykieta wymaga obliczenia jej programem Fumiguide udostępnianym przez posiadacza zezwolenia, a wydruk z obliczeniami trzeba zachować. Program uwzględnia objętość obiektu, gatunek i stadium rozwojowe szkodnika, temperaturę, czas ekspozycji oraz szacowaną utratę gazu, w tym czas, po którym ucieka połowa gazu (HLT). Fumigacji nie wolno prowadzić, gdy średnia temperatura powietrza lub produktu jest niższa niż 5 °C¹.

Gaz wprowadza się z butli spoza obszaru fumigacji, szczelnymi przewodami o wytrzymałości co najmniej 35 barów, kierując go w strumień wentylatora. Wentylator powinien mieć wydajność co najmniej 3600 m³/h na każdy kilogram środka, żeby zapobiec kondensacji gazu w postaci mgły. Gazu nie kieruje się bezpośrednio na powierzchnie, a w kontenerach i pod plandekami dozuje się go wolniej, od 0,5 do 1,5 kg na minutę¹.

Bezpieczeństwo zabiegu

Progiem bezpieczeństwa na etykiecie jest stężenie 3 ppm. Do obiektu można wejść dopiero wtedy, gdy pomiar przyrządem o odpowiedniej czułości potwierdzi, że stężenie go nie przekracza. Podczas dozowania i wietrzenia pomiary wykonuje się co najmniej co 30 minut, na wysokości 10 cm i w strefie oddychania. Wokół obiektu wyznacza się strefę ochronną o szerokości 10 m, a jeśli na jej granicy stężenie przekroczy 3 ppm, strefę trzeba poszerzyć. Wietrzenie trwa co najmniej dobę¹.

Operatorzy pracują w kombinezonie, z ochroną oczu i aparatem oddechowym z niezależnym źródłem powietrza (SCBA). Etykieta zabrania używania rękawic i gumowego obuwia, a osoby noszące soczewki kontaktowe nie mogą pracować ze środkiem. Przed zabiegiem trzeba wygasić wszystkie płomienie, w tym płomyki kontrolne, bo fluorek sulfurylu rozkłada się w kontakcie z płomieniem i powierzchniami o temperaturze co najmniej 400 °C. Z obiektu usuwa się ludzi, zwierzęta i rośliny, zabezpiecza wejścia i oznakowuje teren napisami „NIEBEZPIECZEŃSTWO”, „TRUJĄCY GAZ” i „WSTĘP WZBRONIONY”¹.

Fluorek sulfurylu znajduje się w wykazie substancji czynnych środków ochrony roślin przeznaczonych do fumigacji², dlatego od 6 marca 2026 r. sprzedaż ProFume podlega takim samym zaostrzonym zasadom jak sprzedaż fosforków: z fakturą, ewidencją nabywców, kontrolą zaświadczenia o szkoleniu i bez sprzedaży internetowej poza łańcuchem dostaw i firmami fumigacyjnymi³. Szczegóły opisujemy we wpisie o nowych zasadach sprzedaży fumigantów.

ProFume a produkty biobójcze z fluorkiem sulfurylu

Fluorek sulfurylu występuje w dwóch reżimach prawnych. ProFume jest środkiem ochrony roślin. Osobno istniały produkty biobójcze z tą substancją, stosowane do ochrony drewna i zwalczania owadów. W 2024 r. Komisja Europejska nie odnowiła zatwierdzenia fluorku sulfurylu w produktach biobójczych grup 8 i 18⁴, a w 2025 r. pozwoliła sześciu państwom, bez Polski, dopuszczać preparat Vikane wyłącznie do ochrony dziedzictwa kulturowego⁵. Te decyzje nie dotyczą zezwolenia na ProFume jako środek ochrony roślin.

Z praktycznego punktu widzenia oznacza to, że etykieta ProFume nie obejmuje fumigacji domów ani zabytków w celu zwalczania szkodników drewna. O tym, jak wygląda ten obszar po zmianach w UE, piszemy we wpisie o fluorku sulfurylu w UE i na stronie o fumigacji domów. Fluorek sulfurylu ma natomiast znaczenie w walce z odpornością owadów magazynowych: nie wykazywał odporności krzyżowej u populacji odpornych na fosforowodór kilku kluczowych gatunków⁶.